પાકમાં પાંદડાં પીળાં પડે, ફૂલ-ફળ ઝરે કે વિકાસ ધીમો પડે?
માત્ર 5 મિનિટમાં પાકમાં પોષક તત્વની ઉણપ ઓળખવાની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા.
Plant Nutrient Deficiency Guide for Farmers.
ખેતરમાં પાકમાં અચાનક પીળાશ, પાંદડાં વળવાં, ફૂલ-ફળ પડવાં કે વિકાસ ધીમો થવો – આવા લક્ષણો જોતા જ ખેડૂત ગૂંચવાઈ જાય છે. આ પોસ્ટ તમને માત્ર 5 મિનિટમાં સમજાવશે કે પાકમાં કયો પોષક તત્વની ઉણપ છે અને શું કરવું.
પગલું 1: સમસ્યા ક્યાં દેખાય છે?
- નીચેનાં (જૂનાં) પાંદડાં પર સમસ્યા?
➜ નાઇટ્રોજન (N), ફોસ્ફરસ (P), પોટાશ (K), મેગ્નેશિયમ (Mg) - ઉપરનાં (નવા) પાંદડાં પર સમસ્યા?
➜ સલ્ફર (S), કેલ્શિયમ (Ca), ઝીંક (Zn), આયર્ન (Fe), બોરોન (B)
પગલું 2: લક્ષણોને બારીકાઈથી જુઓ
નીચેનાં પાંદડાં પર લક્ષણો
- ‘V’ આકારની પીળાશ? ➜ નાઇટ્રોજન (N)
- પાંદડાં જાંબલી / લાલ રંગનાં? ➜ ફોસ્ફરસ (P)
- પાંદડાની કિનારીઓ બળેલી લાગે? ➜ પોટાશ (K)
ઉપરનાં (નવા) પાંદડાં પર લક્ષણો
- નવા પાંદડાં પીળાં? ➜ સલ્ફર (S)
- નસો લીલી અને પાન પીળું? ➜ આયર્ન (Fe)
- ફૂલ પડે કે ફળ ફાટી જાય? ➜ બોરોન (B)
મુખ્ય નિયમ યાદ રાખો
જો લક્ષણો નીચેનાં (જૂનાં) પાંદડાં પર હોય તો તે મુખ્યત્વે મોબાઇલ તત્વો (N, P, K) ની ઉણપ છે.
જો લક્ષણો ઉપરનાં (નવા) પાંદડાં પર હોય તો તે ઇમોબાઇલ તત્વો (Ca, Fe, B, Zn) ની ઉણપ છે.
ખેડૂત માટે ઝડપી ઉપાય સૂચન
- તુરંત અસર માટે પોષક તત્વનો ફોલિયર સ્પ્રે કરો.
- માટી પરીક્ષણ કરાવીને ખાતરનું યોગ્ય આયોજન કરો.
- એકસાથે વધારે ખાતર ન આપો – સંતુલિત પોષણ મહત્વપૂર્ણ છે.
નિષ્કર્ષ
પાક પોતે બોલે છે – ફક્ત આપણે તેની ભાષા સમજવી છે. પાંદડાં ક્યાં અસરગ્રસ્ત છે અને કેવી અસર છે તે ધ્યાનથી જોવાથી પોષક તત્વની ઉણપ સરળતાથી ઓળખી શકાય છે.
આ માર્ગદર્શિકા દરેક ખેડૂત માટે પાકનો ડોક્ટર બનવામાં મદદરૂપ થશે.
આવીજ વધુ માહિતી માટે કૃષિપ્રગતિ સાથે જોડાયેલા રહો..
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
પાકમાં પાંદડાં પીળાં થવાનું મુખ્ય કારણ શું છે?
મોટાભાગે નાઇટ્રોજન, સલ્ફર અથવા આયર્નની ઉણપના કારણે પાંદડાં પીળાં પડે છે.
નવા પાંદડાં અને જૂના પાંદડાં પરથી ઉણપ કેવી રીતે ઓળખવી?
જૂના પાંદડાં પર લક્ષણ દેખાય તો તે મોબાઇલ તત્વોની ઉણપ છે અને નવા પાંદડાં પર લક્ષણ દેખાય તો ઇમોબાઇલ તત્વોની ઉણપ હોય છે.
પોટાશની ઉણપ કેવી રીતે ઓળખાય?
પાંદડાની કિનારીઓ બળેલી કે સુકાઈ ગયેલી દેખાય તો પોટાશની ઉણપ માનવી.
આયર્નની ઉણપમાં શું લક્ષણ દેખાય?
પાંદડાં પીળાં થાય પરંતુ નસો લીલી રહે – આ આયર્નની ઉણપનું મુખ્ય લક્ષણ છે.
પોષક તત્વની ઉણપમાં તરત શું કરવું?
તાત્કાલિક ફોલિયર સ્પ્રે કરવો અને લાંબા ગાળે માટી પરીક્ષણ આધારે ખાતર આપવું.