મિશન મંગલમ કેશ ક્રેડિટ લોન યોજના – સ્વરોજગાર માટે મહિલાઓને આર્થિક શક્તિ
ગુજરાત રાજ્યમાં ગરીબી ઘટાડવા, મહિલાઓને આર્થિક રીતે સશક્ત બનાવવા અને સ્વરોજગારના અવસર વધારવા માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા મિશન મંગલમ યોજના (Mission Mangalam) શરૂ કરવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ રાજ્યભરના સખી મંડળો (Self Help Groups – SHG) ને બેંક સાથે જોડીને સસ્તા વ્યાજે લોન અને આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે જેથી મહિલાઓ પોતાનો નાના પાયે વ્યવસાય શરૂ કરી શકે.
ગુજરાત સરકારે 1 મે 2010 થી રાજ્યના સુવર્ણ જયંતિ વર્ષ દરમિયાન મિશન મંગલમ શરૂ કરી હતી. આ યોજના એક સંકલિત ગરીબી નિવારણ કાર્યક્રમ છે જેમાં બેંકો, ઉદ્યોગ સાથીદારો, માઇક્રો ફાઇનાન્સ સંસ્થાઓ અને તાલીમ સંસ્થાઓને એક પ્લેટફોર્મ પર લાવીને મહિલાઓને રોજગાર અને વ્યવસાયના અવસર આપવામાં આવે છે.
મિશન મંગલમ શું છે?
મિશન મંગલમનો મુખ્ય હેતુ ગરીબ અને ગ્રામ્ય પરિવારોને સ્વરોજગારના માધ્યમથી આવકના સ્ત્રોત ઉભા કરવામાં મદદ કરવો છે. આ યોજના હેઠળ મહિલાઓને સખી મંડળો બનાવીને બચત, તાલીમ અને બેંક લોન દ્વારા વ્યવસાય શરૂ કરવા માટે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે.
ગુજરાતમાં હાલમાં લગભગ
- 2 લાખથી વધુ સખી મંડળો
- 24 લાખથી વધુ મહિલાઓ સભ્ય તરીકે જોડાયેલી છે અને તેઓ બેંક લિંકેજ દ્વારા અંદાજે ₹1000 કરોડથી વધુની નાણાકીય વ્યવસ્થા સંચાલિત કરે છે.
કેશ ક્રેડિટ લોનની સુવિધા
મિશન મંગલમ હેઠળ સખી મંડળોને બેંક દ્વારા કેશ ક્રેડિટ લોન (Cash Credit Loan) આપવામાં આવે છે. સામાન્ય રીતે સખી મંડળો ₹5 લાખથી ₹10 લાખ સુધીની લોન લઈ શકે છે.
આ લોનનો ઉપયોગ નીચે મુજબના વ્યવસાય માટે કરી શકાય છે:
- પશુપાલન
- દૂધ ઉત્પાદન
- ઘર ઉદ્યોગ
- ખાદ્ય પ્રોસેસિંગ
- હેન્ડીક્રાફ્ટ
- સીલાઇ / કપડા ઉત્પાદન
- કૃષિ આધારિત વ્યવસાય
આ લોન ઓછા વ્યાજદરમાં મળે છે અને ઘણી વખત સરકાર દ્વારા સબસિડી અથવા સહાય પણ આપવામાં આવે છે.
મહિલાઓ માટેના મુખ્ય લાભ
મિશન મંગલમ યોજના દ્વારા મહિલાઓને નીચેના લાભ મળે છે:
- સ્વરોજગાર શરૂ કરવાની તક
- બેંક લોન સરળતાથી મળવી
- નાણાકીય સાક્ષરતા (Financial Literacy)
- તાલીમ અને કૌશલ્ય વિકાસ બજાર સાથે જોડાણ
- આવકમાં વધારો અને આત્મનિર્ભરતા
સરકારનો હેતુ એ છે કે દરેક BPL પરિવારની ઓછામાં ઓછી એક મહિલા સખી મંડળ સાથે જોડાય.
તાપી જિલ્લામાં સખી મંડળને ₹5 લાખની લોન
મિશન મંગલમ યોજના હેઠળ તાપી જિલ્લાના નાલોઠા ગામમાં ‘પ્રગતિ સખી મંડળ’ને ₹5 લાખની કેશ ક્રેડિટ લોનનો ચેક આપવામાં આવ્યો હતો.
આ પ્રસંગે મંડળના પ્રમુખ શ્રી હેમલતાબેન ચૌધરીએ જણાવ્યું:
“₹5 લાખની કેશ ક્રેડિટ લોનથી અમે પોતપોતાના નાના ગૃહ ઉદ્યોગો કે પશુપાલન જેવા વ્યવસાયોને વધુ વેગ આપી શકીશું. આ લોનની મદદથી અમે મંડળની અન્ય જરૂરિયાતમંદ બહેનોને પણ અલગ-અલગ રીતે મદદરૂપ થઈશું.”
તેમણે રાજ્ય સરકાર અને સંબંધિત વિભાગનો આભાર વ્યક્ત કર્યો અને જણાવ્યું કે આ પ્રકારની યોજનાઓ ગ્રામ્ય મહિલાઓને આત્મનિર્ભર બનાવવામાં ખૂબ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થાય છે.
મિશન મંગલમના મુખ્ય માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો
મિશન મંગલમ યોજના નીચેના સિદ્ધાંતો પર આધારિત છે:
- ઉદ્યોગ અને ગ્રામ્ય સમાજ વચ્ચે ભાગીદારી
- ગ્રામ્ય ઉત્પાદનોને શહેરના બજારોમાં પહોંચાડવા
- આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ
- સ્થાનિક ઉત્પાદનને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર સાથે જોડવું
- ઉત્પાદકોને સંપત્તિ અને ઉત્પાદન સાધનો પર માલિકી આપવી.
નિષ્કર્ષ
મિશન મંગલમ યોજના ગુજરાતમાં મહિલાઓના આર્થિક સશક્તિકરણ માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પહેલ છે. સખી મંડળોને આપવામાં આવતી કેશ ક્રેડિટ લોનથી મહિલાઓ પોતાનો વ્યવસાય શરૂ કરી શકે છે, આવક વધારી શકે છે અને સમગ્ર પરિવારના જીવનસ્તરમાં સુધારો લાવી શકે છે.
આ યોજના ગ્રામ્ય વિકાસ અને મહિલા આત્મનિર્ભરતા તરફ એક મોટું પગલું સાબિત થઈ રહી છે.
મહત્વની લિંક્સ
- ગુજરાત સરકારની સત્તાવાર વેબસાઈટ જોવા માટે અહીંયા ક્લિક કરો
