ઉનાળુ મગફળીમાં સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન Integrated Weed Management in Summer Groundnut
Integrated Weed Management in Summer Groundnut મગફળીના પાકને પાક-નીંદણ ગાળા દરમિયાન નીંદણમુક્ત રાખવામાં આવે તો પાક ઉત્પાદનમાં થતો ઘટાડો અટકાવી શકાય છે અને વધુ ગુણવત્તાસભર ઉત્પાદન મેળવી શકાય છે. ઉનાળુ ઋતુમાં સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન અપનાવવાથી અસરકારક નીંદણ નિયંત્રણ શક્ય બને છે.
🌱 સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન શું છે?
સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિમાં નીંદણનાશકોનો મર્યાદિત અને યોગ્ય ઉપયોગ કરી, શરૂઆતના સમયગાળામાં ઉગતા મોટાભાગના નીંદણને અટકાવી પછી યાંત્રિક અથવા હાથથી નિંદામણ કરી પાકને અનુકૂળ વાતાવરણ પૂરું પાડવામાં આવે છે.
🌾 ઉનાળુ મગફળીમાં નીંદણથી થતું નુકસાન
- પાકના પોષક તત્વો માટે સ્પર્ધા
- પાણી અને પ્રકાશની અછત
- ઉપજ અને ગુણવત્તામાં ઘટાડો
🧪 સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન માટે ભલામણ
ઉનાળુ મગફળીના પાકમાં અસરકારક નીંદણ વ્યવસ્થાપન માટે નીચે મુજબ પ્રી-એમરજન્સ અને પોસ્ટ-એમરજન્સ નીંદણનાશકોનો ઉપયોગ કરવો.
🔹 વિકલ્પ – 1
- વાવણી બાદ 2–3 દિવસે ઓક્સીફ્લુઓરફેન 23.5% EC – 180 ગ્રામ સક્રિય તત્વ/હેક્ટર (15.3 મિ.લી./10 લિટર પાણી)
- વાવણી બાદ 25–30 દિવસે ઈમાઝેથાપાયર 10% SL – 100 ગ્રામ સક્રિય તત્વ/હેક્ટર (20 મિ.લી./10 લિટર પાણી)
🔹 વિકલ્પ – 2
- વાવણી બાદ 2–3 દિવસે ઓક્સીફ્લુઓરફેન 23.5% EC – 180 ગ્રામ સક્રિય તત્વ/હેક્ટર
- વાવણી બાદ 25–30 દિવસે ઈમાઝેથાપાયર 3% + ઈમાઝામોક્સ 3% (પૂર્વ મિશ્રિત) 10 ગ્રામ સક્રિય તત્વ/હેક્ટર (2 ગ્રામ/10 લિટર પાણી)
🔹 વિકલ્પ – 3
- વાવણી બાદ 2–3 દિવસે ઓક્સીફ્લુઓરફેન 23.5% EC – 180 ગ્રામ સક્રિય તત્વ/હેક્ટર
- વાવણી બાદ 40 દિવસે આંતર ખેડાણ તથા હાથ નીંદામણ
🔹 વિકલ્પ – 4
- વાવણી બાદ 10–15 દિવસે ઈમાઝેથાપાયર 10% SL – 100 ગ્રામ સક્રિય તત્વ/હેક્ટર
- વાવણી બાદ 40 દિવસે આંતર ખેડાણ તથા હાથ નીંદામણ
⚠️ મહત્વપૂર્ણ સૂચનાઓ
- નીંદણનાશક દવા હંમેશા ભલામણ મુજબ જ વાપરવી
- છાંટણી સમયે જમીનમાં યોગ્ય ભેજ હોવો જોઈએ
- વાવણી પછી પ્રથમ 45 દિવસ પાક માટે મહત્વપૂર્ણ છે
- એક જ દવા વારંવાર ન વાપરવી
📌 નિષ્કર્ષ
ઉનાળુ મગફળીના પાકમાં સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન અપનાવવાથી નીંદણનું નિયંત્રણ સારી રીતે થઈ શકે છે, ખાતર અને પાણીનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય છે અને અંતે ઉપજ તથા નફામાં વધારો થાય છે.
– કૃષિ પ્રગતિ (KrushiPragati.in)
વધુ માહિતી માટે કૃષિપ્રગતિ પર જાવ
Integrated Weed Management in Summer Groundnut
❓ વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)
ઉનાળુ મગફળીમાં સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન શું છે?
સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપન એટલે નીંદણનાશક દવાઓનો યોગ્ય અને મર્યાદિત ઉપયોગ કરીને, સાથે સાથે યાંત્રિક અથવા હાથથી નિંદામણ કરી મગફળીના પાકને નીંદણમુક્ત રાખવાની પદ્ધતિ.
મગફળીના પાકમાં નીંદણ નિયંત્રણ કેમ જરૂરી છે?
નીંદણ પાકના પોષક તત્વો, પાણી અને પ્રકાશ માટે સ્પર્ધા કરે છે. જો સમયસર નીંદણ નિયંત્રણ ન કરવામાં આવે તો ઉપજ અને ગુણવત્તામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.
ઉનાળુ મગફળીમાં નીંદણ માટે કયો સમય મહત્વપૂર્ણ છે?
વાવણી પછીના પ્રથમ 30 થી 45 દિવસ મગફળીના પાક માટે નીંદણ નિયંત્રણનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ સમયગાળો છે. આ સમયગાળામાં પાકને નીંદણમુક્ત રાખવો જરૂરી છે.
પ્રિ-એમરજન્સ નીંદણનાશક ક્યારે વાપરવો?
પ્રિ-એમરજન્સ નીંદણનાશક દવા વાવણી બાદ 2 થી 3 દિવસની અંદર જમીનમાં છાંટણી કરવી જોઈએ, જેથી શરૂઆતના નીંદણ ઉગતા અટકે.
પોસ્ટ-એમરજન્સ નીંદણનાશક ક્યારે ઉપયોગ કરવો?
પોસ્ટ-એમરજન્સ નીંદણનાશક દવા વાવણી બાદ 25 થી 30 દિવસ દરમિયાન વાપરવી જોઈએ, જ્યારે નીંદણ અને પાક બંને ઉગેલા હોય.
શું માત્ર નીંદણનાશક દવા પૂરતી છે?
નહીં, માત્ર દવા પૂરતી નથી. સારા પરિણામ માટે નીંદણનાશક દવા સાથે આંતર ખેડાણ અથવા હાથ નીંદામણ કરવું જરૂરી છે.
નીંદણનાશક દવા વાપરતી વખતે કઈ કાળજી રાખવી?
નીંદણનાશક દવા હંમેશા ભલામણ મુજબ જ વાપરવી, છાંટણી સમયે જમીનમાં પૂરતું ભેજ હોવું જોઈએ અને એક જ દવા વારંવાર વાપરવી ટાળવી જોઈએ.
સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપનથી શું ફાયદો થાય છે?
સંકલિત નીંદણ વ્યવસ્થાપનથી નીંદણ નિયંત્રણ અસરકારક બને છે, પાકની વૃદ્ધિ સારી થાય છે અને અંતે ઉપજ તથા નફામાં વધારો થાય છે.